Þróun á vinnumarkaðieftir Guðmund Gunnarsson,form. Rafiðnaðarsambands Íslands Sú samfélagsgerð sem við búum við er iðnaðarsamfélagið með velferðarkerfi og góðu atvinnuástandi. Þetta kerfi byggist á mjög ákveðinni formbyggingu og á við bæði á vinnumarkaði og í skólakerfi. Formbyggingin er lóðrétt og hlutverk einstaklinganna er að gera það sem fyrir þá er lagt af öðrum. En ferli breytinga er hafið sem gengur út á það að formgerðin er orðin fljótandi, krafist er allt annarrar hæfni einstaklingsins en áður. Sjálfstæði, frumleiki í hugsun, yfirfærsla og mat og sjálfstraust verða mikilvægari eiginleikar. Lóðrétta formgerðin lætur undan síga og sú formgerð sem við tekur er lárétt. Líftími allra hluta styttist stöðugt. Við búum vil samfellda þróun þar sem umhverfi okkar þróast frá því sem við þekkjum til einhvers sem við þekkjum ekki. Sá einstaklingur sem bíður með að taka ákvörðun, er í raun að taka ákvörðun um að hann ætli ekki að vera með. Við erum tilneydd til þess að taka ákvörðun nú og miða hana við það ástand sem er í núinu. Ekki verður beðið þar til á morgun með að kaupa og læra á nýju tölvugerðina því þá verður hugsanlega önnur kominn á markað. Menntakerfið þarf að opnast meira. Þar þarf að vera nægileg rými fyrir alla sem vilja sækja sér aukna menntun. Í dag er starfsmenntun um of skipulögð á þann veg að hún byggist á stuttum námskeiðum, sem eru byggð eftir kröfum og mati atvinnurekandans. Því miður virðist það oft vera svo að margir atvinnurekendur eru einungis tilbúnir til þess að leggja fram fjármuni til starfsmenntunar, þegar verið er að leggja á starf niður, og þá til þess að leggja fram styrk til náms í öðru starfi. Þeir eiginleikar starfsfólks að geta unnið sjálfstætt, meta aðstæður, flokka og taka á sig ábyrgð, hafa á seinni árum orðið mun eftirsóknarverðari. Vinnustaðir sem eru að ná bestum árangri í dag, byggja á þessum eiginleikum starfsfólksins. Of margir stjórnendur vinnustaða hafa um of einblínt á tækniþróunina sem einu leiðina til framtíðarinnar. Á vinnumarkaði framtíðarinnar er fyrirsjáanleg þörf á þróun þar sem tæknilegir möguleikar haldast í hendur við hina mannlegu eiginleika, eins og sjálfstæði, frumleika í hugsun, yfirfærsla og mat. Það er á þennan veg sem kröfur til atvinnuhæfni ganga út á. Í auknum mæli þarf einstaklingurinn að rannsaka og vera skapandi í því að leysa vandamál, ákafur í leit að nýrri reynslu og tilbúinn að aðlagast breyttum aðstæðum. Þeir múrar sem felast í núverandi skipulagi verkalýðshreyfingarinnar koma í veg fyrir þróun á vinnumarkaði og hindra atvinnu- og þróunnarmöguleika einstaklingsins. Ef ekkert verður að gert mun það leiða til þess að atvinnulífið og launamenn sætta sig ekki við núverandi ástand og félagsmenn munu í vaxandi mæli leita út úr verkalýðshreyfingunni. Kjarasamningar þurfa í auknum mæli að vera rammasamningar, sem einstaklingurinn og vinnuhópar geti fyllt út í með þróun sem hann tekur sjálfur ákvarðanir um eða eiga sér stað á vinnustaðnum. Þar mun ábyrgð og hlutdeild í starfi ráða mun meiru en í dag. Fagmúrar milli félagsmanna stéttarfélaga eru að of stórum hluta að viðhalda mörkum milli starfsgreina og miðast við starfsgreinar eins þær eru án viðbótarmennutnar og þróunnar. Skilgreind mörk milli starfsgreina sem hindra þróun einstaklingsins þarf vitanlega að rífa niður. Sú þróun hefur hafist á vinnumarkaði og verkalýðshreyfingin þarf að vera þátttakandi í henni frekar en að berjast gegn henni. Guðmundur Gunnarsson Áður birt í Morgunblaðinu í nóvember 1998 |