Innantómar hótanir og falskir valkostir:
Stór mistök!

Stundum verður okkur foreldrum á að segja fáránlegustu hluti við börnin okkar í hita leiksins. Flest okkar hafa eflaust gerst sek um að nota innantómar hótanir og fölsk loforð í tilraun okkar til að halda börnunum okkar á mottunni.

Innantómar hótanir

Að hóta einhverju sem við getum ekki staðið við er mjög slæmt. T.d. að hóta að skilja barnið eftir heima þegar það er með hangs að morgni þegar allir eru að flýta sér í vinnu eða skóla er vita gangslaust, því sá möguleiki er ekki fyrir hendi og smátt og smátt lærir barnið að þú stendur ekki við þessa hótun þína. Annað dæmi, að hóta barni að það fái aldrei framar mat ef það borðar ekki grænmetið sitt er líka innantóm hótun sem við getum ekki staðið við. Foreldrar sem nota innantómar hótanir ná aldrei árangri í að aga barnið.

Börnin læra mjög fljótt að svona hótanir eru merkingalausar, þeim er aldrei framfylgt.
Það eina sem innantómar hótanir segja börnum okkar er að við erum úrræðalaus, börnin reiðast þegar við hótum þeim á þennan hátt og eru etv. hrædd en þau læra fljótt að hótanirnar eru merkingarlausar. Foreldri sem notar innantómar hótanir hefur misst stjórnina og börnin hafa sigrað!

Innantómar hótanir þýða að foreldrarnir hafi misst stjórnina.

Eftir að foreldri hefur sagt eitthvað fáránlegt til að hóta barninu, getur barnið ákveðið að láta reyna á hótunina til að sanna hver stjórnar í samskiptunum. Úrræðagóðir foreldrar hóta ekki neinu sem þeir geta ekki staðið við.
Munið, að loforð er ekki það sama og hótun. Við lofum barninu að það megi fá/gera eitthvað ef það líkur við/gerir það sem við ætlumst til af því t.d. ef þú klárar matinn þinn þá færðu eftirmat, barnið hefur val, og foreldrarnir geta framfylgt loforðinu í samræmi við val barnsins.

Börn trúa ekki því sem við segjum eins vel og því sem við gerum. Athafnir segja meira en orð!

Falskir valkostir

Önnur algeng uppeldismistök eru að bjóða valkosti sem í raun eru ekki í boði. T.d. að segja við barnið "viltu taka saman dótið?" þegar við ættum í raun að segja "taktu saman dótið" ef við ætlumst til að það taki saman. Ef barnið hefur val um að taka saman eða ekki þá segjum við "viltu taka saman" barnið getur þá svarað Já, eða Nei, en við bjóðum ekki valkostinn Viltu ef barnið hefur ekki val og á að gera það sem við erum að fara fram á.

Dæmi um falska valkosti:

• "Ertu tilbúin að fara í bað? ... Hvað meinarðu, NEI!"
• "Viltu koma heim núna? ... Við erum hvort sem er að fara heim núna, þú hefur ekkert val!"
• "Viltu koma að versla með mér? ... Hvað meinarðu seinna,ég þarf að fara núna og þú getur ekki verið ein heima."
• "Í hverju viltu fara í afmælið? ... Ég held að það sé ekki við hæfi að fara í sundfötum í afmæli í febrúar ... mér er alveg sama þó þú viljir bara fara í sundförum, það kemur ekki til mála!"

Foreldrar geta gefið börnunum valkost, en aðeins valkost sem er í boði.

Börn þurfa að læra að taka ákvarðanir, en ef það eru engir valkostir í boði þá mega foreldrar ekki láta líta út sem svo sé. Gefið barninu skýr skilaboð

Dæmi um valkosti sem eru raunverulegir og barnið hefur val um:

• Þú átt að fara í bað, viltu hafa froðu í baðinu eða enga?
• Við förum eftir 5 mínútur ( gefðu barninu tíma til að hætta leiknum sem það er í og melta skilaboðin)
• Við erum að fara að versla, ég veit að þér finnst það leiðinlegt, en ég reyni að vera fljót, við verðum komin heim áður en barnaefnið í sjónvarpinu byrjar.
• Viltu vera í rauða kjólnum eða Gula kjólnum í afmælinu?
• Það er háttatími eftir 10 mínútur ,

Athugið- Ef þið gefið valkost þá munu mörg hugmyndarík börn koma með 3 eða 4 möguleikann. Snjallir foreldrar munu meta valkostina og leyfa barninu þessi forréttindi ef þau koma til greina sem valkostir. Stundum er málamiðlun við hæfi, að semja um hlutina er þroskandi fyrir börn að læra og besti staðurinn til að læra er á heimilinu.

Munið, gáið að hvað þið segið -- börnin ykkar hlusta eftir mistökum. Engar innantómar hótanir, engir falskir valkostir.

Þýtt og endursagt af Arndísi eftir grein Elaine M. Gibson

25.02.2003